25 april Wereld Malaria Dag: ook risico bij familiebezoek in malariagebied
‘Malaria is niet gevaarlijk voor volwassenen’ is een vaak gehoorde boodschap voor mensen die familie hebben in hoog-risico malaria-gebied. Dit klopt niet. Het is een misverstand dat je geen malaria kunt oplopen, als je ergens bent geboren of opgegroeid waar malaria heerst. Als je lange tijd in een land woont waar géén malaria is, zoals in Nederland, dan raak je die bescherming snel kwijt. Hierdoor heb je weer net zoveel kans om ernstig ziek te worden als iemand die in Nederland is geboren.
Mensen die hun hele leven wonen in een gebied waar malaria voorkomt, zijn iets beter tegen de ziekte bestand door de voortdurende blootstelling. Deze bescherming geldt niet als je er alleen vroeger hebt gewoond. Ga je binnenkort naar een gebied waar veel malaria voorkomt? Let dan extra goed op. Malaria is een gevaarlijke ziekte. Dit geldt dus óók als je er naartoe gaat om familie te bezoeken.
GGD-arts Daniël van Knijff: “Helaas wordt het risico vanwege dit misverstand vaak onderschat en worden malariapillen soms niet of te laat ingenomen. Sommige mensen hebben erfelijke kenmerken (zoals sikkelcel‑dragerschap of G6PD‑deficiëntie) die een beetje extra bescherming geven tegen malaria. Maar ook zij moeten gewoon alle voorzorgsmaatregelen en preventieve malariamiddelen gebruiken. Met de juiste voorbereiding voorkom je dat een prettig familiebezoek eindigt in een gevaarlijke ziekte, zoals malaria.”
Waarom familiebezoek extra risico geeft
Tijdens familiebezoek verblijf je vaak:
- in woningen zonder airco of ventilator
- zonder horren of klamboe
- in gebieden met veel muggen
- in dorpen of afgelegen plekken met minder zorg
Hierdoor is de kans op malaria veel groter dan tijdens een gewone vakantie. Ook moeten mensen soms onverwacht vertrekken, bijvoorbeeld in geval van ziekte of overlijden in de familie). Dan is er minder tijd voor goede voorbereiding. Dit levert ook risico op.
Wat is malaria?
Malaria wordt veroorzaakt door een parasiet (Plasmodium) die in het bloed terechtkomt via de beet van een malariamug. Deze mug – meestal de Anopheles-mug – steekt vooral ’s avonds en ’s nachts. Alleen de vrouwtjesmug kan malaria overdragen. Wanneer zij een besmet persoon heeft gestoken, kan zij de parasiet bij een volgende steek doorgeven aan iemand anders. Zo verspreidt malaria zich.
Je kunt klachten krijgen zoals koorts, rillingen, hoofdpijn en spierpijn. Soms beginnen de klachten pas weken na thuiskomst. Malaria is in Nederland een meldingsplichtige ziekte. Dat betekent dat een arts een besmetting moet melden bij GGD Hollands Noorden. Zo kunnen snel maatregelen worden genomen.
Wat doen malariatabletten?
Malariatabletten zijn medicijnen die helpen voorkomen dat de parasiet zich in je lichaam kan ontwikkelen nádat je bent gestoken door een besmette mug. Ze genezen geen muggenbeten, maar verminderen de kans dat een infectie uitgroeit tot ziekte. Afhankelijk van het land waar je naartoe reist, kunnen verschillende soorten tabletten worden geadviseerd. Ze werken allemaal op een vergelijkbare manier: ze verstoren de levenscyclus van de parasiet in het bloed, waardoor deze zich niet kan vermenigvuldigen. Hierdoor wordt de kans op ernstige ziekte kleiner. Welke tabletten geschikt zijn, hangt af van je bestemming, verblijfsduur en persoonlijke gezondheidssituatie. Laat je goed informeren tijdens een consult bij het Reizigersspreekuur
Komt malaria ook in Europa voor?
In de meeste Europese landen komt malaria niet voor. Soms zijn er kleine uitbraken in Zuid- en Oost-Europa. Het grootste risico loop je in Afrika, vooral ten zuiden van de Sahara, Azië, Midden- en Zuid-Amerika.
GGD-advies tegen malaria in 4 gouden tips
Bescherm jezelf goed tegen muggen
- Draag kleding met lange mouwen.
- Gebruik DEET (30–50%).
- Slaap onder een geïmpregneerde klamboe (deze kun je meenemen in je koffer).
- Houd de slaapruimte zoveel mogelijk muggenvrij door airco’s of ventilatoren.
Neem de juiste malariapillen
- Begin op tijd.
- Slik ze elke dag volgens voorschrift.
- Maak de kuur af, ook na terugkomst.
Kinderen en zwangeren: liever niet reizen
- Kinderen onder de 5 jaar lopen het grootste risico op ernstig verloop van malaria. Reis alleen met jonge kinderen in geval van nood.
- GGD Hollands Noorden raadt af om met kinderen onder 5 jaar naar hoog-risico malariagebied te reizen. Ook als je zwanger bent, is dit niet verstandig.
- Laat je vooraf goed adviseren, bijvoorbeeld bij het Reizigersspreekuur van GGD Hollands Noorden.
Laat je op tijd adviseren
Plan je afspraak 4 tot 6 weken vóór vertrek bij het Reizigersspreekuur van GGD Hollands Noorden.
Van Knijff benadrukt dat preventie erg belangrijk is. “Ook tijdige diagnostiek en behandeling is zeker bij malaria van belang tegen verdere verspreiding. Bovendien bestaat voor veel muggenziekten anders dan malaria nog geen behandeling.”
Meer informatie:
