Zelfvertrouwen 

Zelfvertrouwen heeft alles te maken met je zelfbeeld. Hoe zie je jezelf en ervaar je je eigen mogelijkheden en beperkingen? Zelfvertrouwen is iets dat je kunt ontwikkelen. Het is niet een kwestie van geluk of pech hebben. Je wordt er niet mee geboren. Je kunt je het begrip zelfvertrouwen voorstellen als een kruk met drie poten:  

1. Wat kan ik goed?  
2. Wat vinden anderen goed van me?  
3. Voor welke dingen ben ik verantwoordelijk?  

Voorbeelden:  

• Ik kan hard lopen, ik kan een appeltaart bakken, ik kan mijn fiets repareren.  
• Ze zeggen van me dat ik aardig, vriendelijk, geduldig, grappig ben.  
• Ik ruim mijn eigen kamer op, ik besteed mijn zakgeld aan dingen die ik wil, ik geef de hond elke dag te eten. Als één van de poten van de kruk breekt, wankelt het zelfvertrouwen. Dit kan hersteld worden, net zoals de afgebroken poot van een kruk.  

Als je maar weet wat er ontbreekt. Zelfvertrouwen houdt in dat je je mogelijkheden en grenzen kent. Zelfvertrouwen is iets heel anders dan hoogmoed of verwaandheid. Zelfvertrouwen beïnvloedt je gedrag en je relatie met andere mensen. Wie zelfvertrouwen heeft, voelt zich goed. Het hangt er ook vanaf hoe andere mensen je behandelen. Zegt iemand anders dat je iets goed kunt? Dat hij of zij je aardig vindt? Altijd leuk om te horen! 

Zelfbeeld  

Je zelfbeeld is negatief, als je je mogelijkheden onderschat en jezelf niet vertrouwt. Je gaat ervan uit dat anderen je niet mogen. Je aarzelt veel. Je neemt aan dat dingen die je graag zou willen, toch niet lukken. Als iets je goed afgaat, denk je dat je gewoon geluk hebt gehad. Als iets mislukt, reken je dat jezelf wel aan.

Met een positief zelfbeeld heb je een positieve kijk op jezelf. Je stelt jezelf doelen en gaat ervan uit dat je ze wel zult halen. Als je dan ook succes hebt, schrijf je dat aan jezelf toe. Als je stil blijft staan bij wat er misgaat, krijg je een negatief beeld van jezelf. Het is dus belangrijk om aandacht te besteden aan wat er goed gaat en om van eventuele mislukkingen te leren. Een negatief zelfbeeld komt dus overeen met weinig of geen zelfvertrouwen en een geringe weerbaarheid. Mensen met een positief zelfbeeld stralen daarentegen zelfvertrouwen uit en zijn dan ook minder kwetsbaar. Met een zelfbeeld word je niet geboren. Het wordt stukje bij beetje opgebouwd in contacten met de mensen om je heen. 

Falen mag, een volgende keer beter  

Je moet tegenwoordig in alles succes hebben. Ook als ouder, als leraar. Mislukkingen en afwijkingen van de norm worden in onze samenleving vaak veroordeeld. Maar wanneer je nieuwe dingen probeert, is het helemaal niet zo vanzelfsprekend dat ze meteen lukken. Mislukken hoeft geen drama te zijn. Eén van de belangrijkste dingen die je kunt doen is anderen helpen om meer zelfvertrouwen te krijgen. Dat kun je doen door:  

• Naar anderen te luisteren.
• Waardering voor anderen te hebben.  
• Samen te werken met anderen.  
• Niet meedoen als iemand wordt uitgelachen of uitgescholden.  
• Anderen laten voelen dat ze belangrijk zijn. 

Tips voor ouder(s)/opvoeder(s) en leerkrachten  

Zelfvertrouwen wordt gestimuleerd of afgeremd door de manier waarop mensen die voor ons belangrijk zijn, ons behandelen. Sommige leerkrachten stimuleren kinderen, andere niet. Ouders zijn erg belangrijk bij het ontwikkelen van zelfvertrouwen. Al te vaak zijn volwassenen geneigd kinderen te brandmerken met dooddoeners als ‘hopeloos, lui, dom, onhandig’. Dit roept weerstand op. Zulke opmerkingen dragen niet bij aan een positief zelfbeeld. Als je zegt: “Dat heb je deze keer niet zo handig aangepakt”, stimuleert dat veel meer om het nog eens te proberen. Het is belangrijk kinderen te ondersteunen in hun groei naar meer zelfvertrouwen:  

• Versterk bij kinderen het gevoel dat ze iets kunnen.  
• Geef het gevoel dat er naar ze wordt geluisterd.  
• Heb waardering voor ze.  
• Moedig kinderen aan elkaar te respecteren.  
• Leer ze waardering te tonen voor elkaars goede eigenschappen.  
• Help ze hun mislukkingen en tegenslagen te relativeren.  
• Geef ze de kans om zich goed te voelen. 

Contact en meer informatie

Voor contact met Jeugdgezondheidszorg van GGD Hollands Noorden bel je 088 01 00 550 (maandag tot en met vrijdag van 8.30-16.30 uur) of mail je naar: ondersteuningjgz@ggdhn.nl

In de gratis GroeiGids app vind je betrouwbare informatie over de ontwikkeling, gezondheid en het  opvoeden van kinderen van -9 maanden tot 18 jaar. Of stel je vraag in de GroeiGids chat (voor kinderen tot 12 jaar). Hiermee kun je eenvoudig en anoniem chatten met een jeugdverpleegkundige. Jongeren vanaf 12 jaar kunnen voor meer informatie terecht op JouwGGD.nl