Teken

Wat zijn teken? 

Teken zijn kleine diertjes die horen tot de klasse van spinachtige, ze lijken dan ook op kleine platte spinnetjes. Teken leven van het bloed van gewervelde dieren, deze worden gastheer genoemd. Als een teek op de gastheer terecht komt kruipt het even rond om een goed plekje te vinden. Hierna bijt de teek zich vast aan de gastheer en spuit vervolgens wat speeksel in. In dit speeksel zitten stoffen die er voor zorgen dat het bloed ter plaatse niet goed stolt, maar ook een soort verdovende stof. Heeft de teek zich eenmaal vol gezogen, dan laat het los. Een vrouwelijke teek kan heel veel bloed opzuigen, ze ziet er dan ongeveer uit als een grijs bolletje.  

Waar komen teken voor?  

Teken leven in bossen, heide en duinen. Maar, wat veel mensen niet weten, is dat teken ook gewoon in hun tuin of het park kunnen voorkomen. Ze leven voornamelijk in hoog gras, struikgewas en tussen dode bladeren. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, laten teken zich niet uit de topjes van bomen vallen. Door heel Nederland zijn teken te vinden, voor meer informatie over teken bij ijou in de buurt kan je ook kijken op tekenradar.nl.  

Welke ziektes kunnen door teken overgedragen worden?  

Misschien hebt u wel eens gehoord van de ziekte van Lyme? Dit is een van de ziektes die door teken kan worden overgedragen. Ongeveer 20% van de teken in Nederland is besmet met de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt. Niet elke tekenbeet veroorzaakt de ziekte van Lyme, zelfs niet als de teek de bacterie bij zich draagt. In ons land lopen ongeveer 2 % van de mensen die gebeten worden de ziekte op. De ziekte van Lyme is over het algemeen goed te behandelen met antibiotica, maar kan in sommige gevallen ernstige gevolgen hebben als het niet (op tijd) ontdekt wordt. Daarnaast kunnen in zeldzame gevallen teken in Nederland ook een ontsteking van de hersenen geven, dat noemen we tekenencefalitis. Gelukkig is dit in Nederland nog uiterst zeldzaam, maar in andere landen in West-Europa (bijvoorbeeld Oostenrijk, Oost Frankrijk, Zuid-Duitsland, Scandinavië en de Balkan) komt dit veel vaker voor.  

Naast de ziekte van Lyme en tekenencefalitis kunnen teken nog een groot aantal andere ziektes overbrengen, dit is met name buiten Nederland en West-Europa van belang.  

Hoe kunt u zich beschermen en wat te doen als u bent gebeten  

Het is daarom belangrijk om u goed te beschermen tegen teken. Dit kan door het insmeren met DEET 30% of de huid te bedekken met kleding. Draag bijvoorbeeld uw sokken over uw broek als u in de tuin werkt. Controleer uzelf en kinderen daarom op tekenbeten nadat u ‘in het groen’ bent geweest. Teken hebben een voorkeur voor liezen, knieholtes, oksels, bilspleet, randen van het ondergoed, achter de oren en rond de haargrens in de nek, controleer deze plekken extra goed. De tijd tussen een tekenbeet en het overdragen van de ziekte verschilt per ziekte. Het is daarom belangrijk om de teek zo snel mogelijk weg te halen als u ondanks beschermende maatregelen toch gebeten bent. Dat kunt u eenvoudig en snel zelf doen door de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast te pakken en te verwijderen. Het maakt niet heel veel uit als er kleine monddeeltjes achter blijven, deze vallen er vanzelf uit. Voor het verwijderen van een teek kunt u gebruik maken van speciaal daarvoor verkrijgbare hulpmiddelen, maar ook van een scherpe pincet, of als je niks voorhanden hebt, gewoon je eigen nagels. Maak geen gebruik van alcohol, jodium, olie of andere middeltjes. Krijgt u na een tekenbeet een rode ring op de plaats waar de teek zat, ga dan naar uw huisarts.  

Tegen tekenencefalitis kan in sommige gevallen ook gevaccineerd worden, bijvoorbeeld als u tijdens het tekenseizoen lang gaat kamperen of wandelen in risicogebied. Voor meer informatie hierover kunt u bij de GGD terecht. Helaas is dit voor de ziekte van Lyme nog niet mogelijk.  

Meer informatie is te vinden in de folder Een teek? Pak 'm beet! of de folder Een teek? Pak 'm beet! Voorkomen ziekte van Lyme.

Teken buiten Nederland 

Voor kinderen: 'Teek Control' 

Voor kinderen vanaf 8 jaar is er de online computergame 'Teek Control'. Om kinderen te leren wat teken zijn, waar ze zitten en wanneer op teken gecontroleerd moet worden, is er nu een computergame 'Teek Control', In deze game maken kinderen via een paar leuke tekenfilmpjes mee hoe en waar de teek kan bijten. Vervolgens racen zij over de kaart door de straten van hun eigen woonwijk, om daar zo snel mogelijk de kinderen te vertellen dat ze zich moeten laten controleren op teken. Onderweg zien zij foto's van hun eigen wijk voorbijkomen.