Afwennen van speen of duimen

Afwennen van speen of duimen bij dreumesen, peuters en oudere kinderen 

Sommige kinderen duimen of blijven gehecht aan hun speen. Langdurig gebruik kan nadelen hebben. Hoe langer een kind duimt of een speen gebruikt, hoe sterker de gewoonte en hoe moeilijker het kan zijn om te stoppen. Vanaf 9 maanden kun je met je kind in ieder geval de afspraak maken dat de speen in bed blijft. Begin met afleren als je baby in een rustige periode zit. Begin hier niet mee als hij/zij tanden krijgt of ziek is. Duimen afleren is vaak iets lastiger. Dat gebeurt vaak als je kind iets ouder is. Hieronder volgen tips om de speen of het duimen af te wennen bij dreumesen, peuters en oudere kinderen. 

Nadelen van duimen of een speen 

• De stand van tanden en kaken: scheve tanden, overbeet, open beet, versmalling van het gehemelte.  
• Verkeerde tonghouding, die de stand van kaken en tanden beïnvloedt en spraak- of slikproblemen kan veroorzaken. 
• Open mond en mondademhaling waardoor er meer kans is op infecties. 
• De spraakontwikkeling kan worden beïnvloed. 
• Spraakproblemen, zoals slissen.
• Meer kans op oorontstekingen. 
• Huidirritatie aan de duim. 

Tips om de speen of duimen af te wennen

Stoppen met de speen of duimen kan spannend en lastig zijn voor een kind, omdat het troost en veiligheid biedt. Een geleidelijke, positieve en consequente aanpak is daarom prettig. 

• Begin in een rustige periode. Start niet tijdens grote veranderingen zoals een verhuizing, vakantie of bij de komst van een broertje of zusje. 
• Leg uit waarom. Leg kort uit dat jullie gaan stoppen met de speen, bijvoorbeeld “De speen gaat stoppen, jij bent al groot”. Je kan ook uitleggen waarom, bijvoorbeeld “Jouw tandjes groeien mooi/sterk zonder speen”. Boekjes (uit de bibliotheek) kunnen hierbij helpen. 
• Toon begrip: geef aan dat je snapt dat stoppen moeilijk kan zijn. Bijvoorbeeld “Ik snap dat je de speen fijn vindt. Ik help je.” Of “Je bent verdrietig. Dat is oké. Ik blijf bij je.” 
• Maak samen een plan:
  • Betrek je kind bij het plan. Vraag bijvoorbeeld hoe hij of zij zelf denkt te kunnen stoppen en wanneer. 
  • Begin overdag
    Kies samen met je kind momenten waarop duimen of de speen nog wél mag, bijvoorbeeld na het eten of voor het slapen gaan. Spreek ook duidelijk af wanneer het niet meer mag. Bijvoorbeeld tijdens spelletjes, op school of bij het tv-kijken. Zo weet je kind precies waar de grenzen liggen. Wees hierin consequent en beloon elke keer dat je kind zich aan de afspraken houdt. Bijvoorbeeld met een sticker, knuffel of compliment. 
  • Maak de momenten steeds korter
    Maak de toegestane momenten steeds korter. Bijvoorbeeld van 10 naar 5 minuten. Gebruik een kookwekker of zandloper, zodat je kind zelf kan zien hoe lang het moment duurt. 
  • Voor het slapen
    Als het gedurende de dag goed gaat, kun je ook het gebruik bij het slapen verder verminderen. Begin bij de slaapjes overdag. Je kunt bijvoorbeeld eerst de speen of duim halverwege het slaapje uit de mond halen. Laat je kindje langzaam wennen om ook zonder speen of duim in slaap te vallen. Geef eventueel een knuffel, deken of doekje als vervanging om je kind te troosten. 
  • Geef complimenten
    Benoem vooral wanneer het goed gaat en laat merken dat je trots bent. 
  • Vervang de speen of het duimen door leuke, kalmerende of troostende activiteiten. Zoals een knuffel vasthouden, een boekje bekijken, kleuren, spelen of activiteiten die je samen kunt doen. Zoals knuffelen, voorlezen, zingen, een ademhalingsoefening doen of een wandeling maken.
  • Maak samen herinneringstekens. Zoals een tekening of vingerverfkunstwerk en zet ze op plekken waar je kind vaak duimt. Je kunt ook een teken, woord of geluidje afspreken om je kind vriendelijk te herinneren. 
  • Belonen. Je kunt je kind motiveren met kleine beloningen. Zoals een sticker, een extra verhaaltje of samen een kleurplaat kleuren. Voor grotere successen kun je bijvoorbeeld een spelletje, uitstapje, klein cadeautje of een speciale avond (bijvoorbeeld een disco-avond) geven. 

Extra tips bij duimen afleren 

Duimen afleren kan lastiger zijn omdat de duim altijd beschikbaar is. Het helpt om je kind tijdens risicomomenten, zoals moe zijn, tv-kijken of slapen, afleiding te geven door iets in de handen te geven. Bijvoorbeeld een doekje of knuffel. Je kunt hem bijvoorbeeld ook de handjes in elkaar laten vouwen. Ook kunnen kleine hulpmiddelen zoals een pleister, sporttape, een sokje, een handschoen of een klein stoffen poppetje om de duim helpen om de gewoonte te doorbreken.