Kwik

Kwik heeft meer negatieve gevolgen voor de gezondheid dan de meeste mensen denken. Het kan in uw woning terechtkomen nadat een kwikthermometer, -barometer, -bloeddrukmeter, spaarlamp of tl-lamp breekt. Kwik verdampt langzaam en hierbij komt een giftige damp vrij. Zorg ervoor dat het kwik op de juiste manier wordt opgeruimd om gezondheidsschade te voorkomen. 

Bij het morsen van vloeibaar kwik ontstaan zeer fijne druppeltjes. Bij het breken van een spaarlamp of tl-lamp komt kwik in poedervorm vrij. De druppeltjes en het poeder hechten gemakkelijk aan textiel, schoenen, enz. en kunnen zich overal verspreiden.

Maatregelen die je direct moet nemen 

Als je kwik heeft gemorst, neem dan meteen de volgende voorzorgsmaatregelen:

  1. Laat iedereen de ruimte verlaten (zeker zwangeren, kinderen en huisdieren). Doe dit zonder uitstel, maar rustig: niet overhaast. 
  2. Loop niet door het gebroken materiaal en het gemorste kwik. Als je vermoedt dat je door het gebroken materiaal bent gelopen, doe dan je schoenen uit, verpak ze in een plastic zak en zet deze buiten. 
  3. Open ramen en buitendeuren van de betrokken ruimte, maar sluit deuren naar andere ruimtes. 
  4. Zet de verwarming en luchtbehandelingssysteem uit. 
  5. Gebruik geen stofzuiger, bezem of stoffer en blik. Spoel kwik nooit door de afvoer. 
  6. Lees de instructies hieronder voordat je gaat opruimen. 

Opruimen

Barometer en bloeddrukmeters bevatten veel meer kwik dan een kwikthermometer en deze bevat meer kwik dan een spaarlamp. Het is moelijker vloeibaar kwik volledig te verwijderen dan kwik in poedervorm. De opruiminstructies zijn daarom toegesneden op het voorwerp waar het kwik uit is vrijgekomen. Ook de ondergrond waarop het kwik is gemorst, is bepalend voor de manier waarop het moet worden opgeruimd.

  • Bij breuk van een voorwerp met veel kwik, zoals een barometer of een bloeddrukmeter, is het raadzaam om het opruimen niet zelf uit te voeren maar dit door een professioneel bedrijf te laten doen. Dit bedrijf kan de schoonmaakwerkzaamheden en het resultaat direct controleren met een kwikmeting. De GGD kan je hierbij adviseren. Neem bij breuk van een voorwerp met veel kwik daarom altijd contact op met de plaatselijke GGD. 
  • Bij breuk van een kwikthermometer kun je zelf opruimen volgens één van de onderstaande instructies. 
  • Bij breuk van een spaarlamp of fluorescentielamp kun je zelf opruimen volgens één van de onderstaande instructies. Let er wel op dat je bij breuk van spaarlampen en tl-lampen eerst 15 minuten wacht voordat je gaat opruimen. Bij spaarlampen is de kwikconcentratie korte tijd hoog. Door ventilatie zal de kwikconcentratie snel lager worden. 

Opruiminstructies

De instructies voor het veilig opruimen van kwik verschillen per situatie:

Vragen

Als je vragen over kwik hebt, kun je contact opnemen de GGD via 088-01 00 500 (afdeling Medische Milieukunde). Neem altijd contact op met de GGD bij breuk van een barometer of bloeddrukmeter. Ook bij een incident met kwik op een kinderdagverblijf of een school raden wij je aan altijd contact op te nemen met de GGD.  

 

Gezondheidsrisico's kwik

Het inademen van kwikdamp is slecht voor de gezondheid. De gevolgen zijn over het algemeen tijdelijk, maar bij een hoge concentratie of een langdurige blootstelling kan de schade ook blijvend zijn. 

Gevolgen acute blootstelling

Na breuk van een voorwerp met kwik kan de lucht binnenshuis hoge concentraties kwikdamp bevatten. Meestal zijn de concentraties niet zo hoog dat ze tot acute gezondheidsklachten aanleiding geven.

Acute klachten kunnen alleen door inademing ontstaan bij een breuk waarbij veel kwik vrijkomt, zoals uit barometers of bloeddrukmeters, waarbij niet direct voorzorgsmaatregelen zijn genomen. Bij acute gezondheidsklachten gaat het om metaalsmaak, rillingen, koorts, hoofdpijn, hoesten, kortademigheid, misselijkheid en braken.

Gevolgen chronische blootstelling

Wanneer er een barometer, bloeddrukmeter of kwikthermometer breekt en niet zorgvuldig wordt opgeruimd, kan er langdurig een matig verhoogde concentratie kwik blijven bestaan. Dit gebeurt wanneer het kwik niet zorgvuldig wordt opgeruimd. Wanneer dit in je woning gebeurt, kun je chronisch aan kwik worden blootgesteld.

Dit kan gevolgen hebben voor je nierfunctie en je zenuwstelsel. Effecten op het zenuwstelsel zijn bijvoorbeeld tremoren, prikkelbaarheid, problemen met concentratie en met het korte termijn geheugen. Incidenteel worden andere klachten gezien zoals een rode verkleuring en schilfering van de huid van vooral gezicht, handen en voeten, jeuk of pijn in vingers en tenen en tandvleesontsteking.

Spaarlamp of tl-lamp

Wanneer een spaarlamp of tl-lamp breekt, zijn de kwikconcentraties niet zo hoog dat gezondheidsklachten te verwachten zijn. Toch is zorgvuldig opruimen noodzakelijk om chronische blootstelling aan lage concentraties kwik te voorkomen.

Risicogroepen

Kinderen en ongeborenen lopen extra risico’s wanneer zij blootstaan aan kwik. Dit geldt ook voor personen met een verminderde nierfunctie. Hoewel zwangeren zelf niet gevoeliger zijn voor kwik, worden zij vanwege het effect op het ongeboren kind wel als risicogroep aangemerkt.

Meer informatie

Je kunt voor meer informatie over de gezondheidsrisico’s van kwik contact opnemen met de GGD via 088-01 00 500, (afdeling Medische Milieukunde).